استئوآرتریت & | سالمندان

ماه نشان
سپتامبر 21, 2019 0 Comment

استئوآرتریت

استئوآرتریت (مریضی دژنراتیو مفصل )

استئوآرتریت شایعترین نوع آرتریت (التهاب مفصلی)، به خصوص در میان افراد مسنه.  بعضی وقتا از اسامی  DJD )  Degenerative Joint Disease ) و استئوآرتروز (  Osteoarthrosis)  هم واسه نامیدن این مریضی استفاده میشه.

مقدامه :

ازجمله اشکال شایع التهاب مفصلی استئوآرتریته. این مریضی یه جور مریضی طولانی است که در اون غضروف مفصلی دچار آسیب می شه. در نتیجه استخوانها خیلی راحت روی همدیگه لغزیده و با هم تماس پیدا میکنن و منتهی به سفتی ، درد و کاهش حرکت مفصل می شن.

این آسیب ممکنه هر کدوم از مفاصل رو درگیر سازه ولی شایع ترین مفاصله درگیر عبارتند از مفاصل انگشتان دست ، پا، زانو، ران و ستون فقرات . این آسیب معمولاً بزرگسالان بالای ۴۵ سال رو گرفتار می سازه.

معرفی مریضی :

این مریضی از مدتهای بسیار قدیم شناخته شده و در اسکلتای یافت شده از دوره یخبندان هم وجود این مریضی دیده شده. بر خلاف گسترش بالای این مریضی دلیل اصلی اون هنوز شناخته شده نیس. فاکتورهای زیادی در بروز این مریضی دخالت دارن مثل : سن ، چاقی، صدمات، استفاده ناجور از مفاصل و مسائل ژنتیکی.

این مریضی معمولاً در مفاصل تحمل کننده وزن بدن ایجاد می شه. مثل مفاصل لگن، زانوها، و مفاصل پشت، هم اینکه ممکنه مفاصل گردن، انگشتان کوچیک ، مفصل شست دست و پا هم اتفاق بیفته. خود فرد در چگونگی پیشگیری و درمان این مریضی نقش بسیار اساسی داره. حتی فرد می تونه با انجام اقدامات خاصی از بروز این مریضی بطور کامل جلوگیری به عمل آورد.

مهمترین کاری که در زمان شک به ابتلای هر نوع از این مریضی، میشه انجام داد تشخیص به موقع و درست و درمان درست و به موقعه. بیماریهای دیگری هم وجود دارن که مثل استئوآرتریت هستن، مثل روماتیسم مفصلی که دارای رژیم درمانی متفاوتی هستن.

استئوآرتریت بیماریی مفصلیه که در درجه اول غضروف مفصل رو درگیر میکنه. غضروف بافتی لغزنده س که انتهاهای استخوانها رو تو یه مفصل میپوشونه. استخوانها داشتن حرکتی آسون روی همدیگه رو مدیون غضروفهای سالم هستن. وظیفه دیگه غضروفها جذب شوک درزمان حرکات فیزیکیه (Shock Absorption).

در مریضی استئوآرتریت لایه سطحی غضروفها خرده شده و از بین میره که باعث میشه استخوانهای زیر غضروفها به همدیگه ساییده شن و در آخر درد، ورم، و کاهش حرکت در مفصل به وجود بیاد. کم کم مفصل شکل طبیعی خودشو از دست میده. هم اینکه اسپورای استخوانی (زوائدی استخوانی که استئوفیت نامیده می شن) در لبه های مفصل رشد میکنن که خود باعث درد و ناراحتی بیشتر می شن.

بیماران گرفتار به استئوآرتریت معمولا درد و محدودیت حرکت در مفصل دارن. برعکس دیگه شکلای جور واجور آرتریت که در اونا ممکنه بقیه اعضای داخلی هم درگیر شن استئوآرتریت تنها مفاصل رو درگیر میکنه.

مثلا آرتریت روماتوئید علاوه بر مفاصل بقیه قسمتها رو هم میتونه درگیر کنه، زودتر از استئوآرتریت فرد رو گرفتار میکنه و ممکنه علاوه بر ورم و قرمزی در مفصل باعث شه که فرد احساس مریضی، خستگی، و یا حتی در مواردی احساس تب کنه.

– چه کسائی به این مریضی گرفتار می شن؟

در بیشتر موارد افراد میانسال و پیر گرفتار می شن بطوریکه بطور متوسط بیشتر سن بالای ۴۵ سالگی درگیر می شن. بالای سن ۵۵ سالگی احتمال ابتلای زنان بیشتره و در کل اندازه ابتلای زنان بیشتر از مردونه. این شاید به دلیل بیشتر نشستن زنان در وضعیتیه که زانوهای اونا خمیده س. ولی با اینحال افزایش سن دلیل افزایش احتمال دچار شدن به این مریضی

می شه.

 استئوآرتریت بیشتر چه کسائی رو گرفتار میسازد؟

استئوآرتریت یکی از شایعترین علل ناتوانی در بزرگسالانه.

با اینکه افراد جوونی که دچار حادثه یا جراحت در مفاصلشان شدن هم ممکنه دچار استئوآرتریت شن، اما این آسیب بیشتر افراد سن بالا رو درگیر میکنه.

اگه رادیوگرافی از مفاصل افراد بالای ۶۵ سال به عمل آید دلایلی مبنی بر وجود این آسیب در دست کم یکی از مفاصل در بیشتر از نصف این جمعیت دیده میشه.

هردوجنس زن و مرد گرفتار میشن، با اینکه در سن کمتر از ۴۵ این آسیب بیشتر در مردان و در سنین بالای ۴۵ بیشتر در زنان مشاهده میشه.

علایم شایع

خشکی و درد مفاصل از جمله کمردرد. تغییرات آب وهوا به خصوص سرما و رطوبت ممکنه درد ر زیاد کنن.

– محدودیت حرکت و کاهش انعطاف پذیری مفاصل گرفتار

– نبود قرمزی ، گرما یا تب همراه درگیری مفاصل (معمولاً)

– تورم مفاصل درگیر (بعضی وقتا ) به خصوص مفاصل انگشتان دست

– صدای ترق و تروق یا صدای ساییده شدن با حرکت مفصل گرفتار (بعضی وقتا )

کلا علائم بروز این مریضی در افراد جور واجور، فرق داره. اما این مریضی دارای یه سری علائم عمومی بوده که در ادامه به اونا اشاره می شه. حتماً یادتون باشه از اونجایی که بیماریهای زیادی مشابه این مریضی وجود دارن، حتماً قبل از شروع درمان به دکتر مراجعه کنین چون چگونگی درمان این بیماریها با هم فرق داره.

در بیشتر موارد استئوآرتریت به آرومی گسترش پیدا میکنه. در اول ممکنه با سفتی مفصلی خود رو نشون بده. درد ممکنه متوسط و بعضی وقتا باشه. در بعضی موارد این مریضی تا همین حد باقی می مونه، اما تو یه سریای دیگه ممکنه پیشرفت کرده و حتی در فعالیتهای روزمره فرد مشکل بسازه و با راه رفتن یا انجام کارای دیگه یا حتی در بین خواب دچار درد مفصلی شن. بعضی وقتا فرد گرفتار ممکنه یهو دچار علائم التهابی قرمزی ، درد و تورم شه.

شایعترین علائم و نشونه های این مریضی شامل گرفتگی مفصلی بعد از استفاده زیادتر از اندازه یا نبود فعالیت تو یه مدت تقریباً طولانی ، سفتی مفصلی بعد از یه دوره استراحت که کم کم با انجام فعالیت بهبود پیدا میکنه، خشکی صبحگاهی که معمولاً بعد از نیم ساعت بهبودی پیدا میکنه، وجود درد ثانویه به ضعف عضلات محاصره کننده مفصل بعد از فعالیت، وجود درد مفصلی که در صبحا کمتر بوده و در عصرها بعد از فعالیت روزانه شدید شدن می شه و مشکل در هماهنگی و وضعیت بدن در بین راه رفتن، ثانویه به درد و خشکیه.

اگه این مریضی مفصل لگن رو درگیر کنه، ممکنه فرد دچار درد  در رانها و قسمت داخلی پا و باسن شه، درد به زانوها و کنارهای ران تیر بکشه و یا موجب لگنش در بین راه رفتن شه.

اگه آستئوآرتریت در زانو باشه ممکنه دلیل بروز درد در بین حرکت زانوها، قفل کردن زانوهادر بین راه رفتن، درد در بین بالا و پائین رفتن از پله ها و ضعف عضلات بزرگ ران شه.

اگه در انگشتان اتفاق بیفته می تونه منتهی به درد و تورم مفاصل انگشتان، تشکیل خارهای استخوانی در فواصل انگشتان،  قرمزی و حساسیت و تورم در مفاصل درگیر، افزایش اندازه مفاصل و مشکل در حرکت اون شه.

وجود این مریضی در پا منتهی به درد و حساسیت در مفاصل قانون انگشت شست پا و درد در بین راه رفتن با کفشهای پاشنه بلند می شه.         

 اگه این مریضی دلیل درگیری ستون مهرها شه، ممکنه دلیل تخریب دیسکهای بین مهره ای شده یا اینکه منتهی به خشکی و درد در گردن و کمر، ایجاد فشار روی اعصاب ستون

مهرها، درد در گردن، شونِه ، دست یا پشت کمر یا پاها ، ضعف و بی حسی در دستها و پاها به دلیل تحت فشار قرار گرفتن اعصاب شه.

علل

دلیل دقیق این مشکل نامعلوم س . به نظر می رسه نتیجه ترکیب یا تعامل عوامل مکانیکی ، زیست شناختی ، بیوشیمیایی ، التهابی و ایمنی باشه.

چندین عامل خطر جهت دچار شدن به این مریضی هست . اولیه و ثانویه ، نوع اولیه وابسته به سن بوده و با افزایش سن ایجاد می شه. ولی با اینحال هنوز دلیل خاصی واسه بروز این فرم شناخته نشده.

اما در مقابل زمانیکه فرد دچار فرم ثانویه می شه به دلیل اون هستش که یه دلیل خاصی منتهی به بروز این حالت شده. یعنی در این فرم تخریب غضروف به دلیل آسیبها و صدمات، ارثی ، چاقی یا چیزای دیگه باشه. در ادامه به بعضی از فاکتورهای خطری که منتهی به بروز این مریضی می شه، اشاره می شه.

– سن :

با افزایش سن، بروز استئو آرتریت هم زیاد می شه. هر چی فرد سن بالا تر باشه، مدت زمان بیشتری از مفاصل خود استفاده کرده و شانس دچار شدن بیشتر هستش. هر چند سن عامل مهمی  است اما به معنی پیشگیری ناپذیر بودن اون نیس.

– چاقی :

 این مریضی یه مریضی جهانیه و هرکسی در مورد مضرات این مریضی اطلاعاتی داره. زیاد شدن وزن بدن از جمله عوامل مهم بروز استئوآرتریت مخصوصا در زانو هستش. از اونجایی که زیاد شدن وزن و فشار برروی مفاصل کم کم ایجاد می شه. افزایش وزنی که دست کم یه دهه قبل از بروز علائم استئو آرتریت ایجاد شده باشه. مخصوصا در میانسالی نقش مهمی در تعیین دچار شدن به این مریضی اجرا می کنه.

–  صدمات استفاده زیادتر از اندازه و نادرست از مفاصل :

کسائیکه در شغلشون نیاز به استفاده تکراری از مفاصل خود دارن و ورزشکاران دارای شانس بیشتری جهت دچار شدن به این مریضی

هستن . در نتیجه اینجور اشخاصی باید یاد بگیرن که چیجوری میشه از بروز صدمات بیخود به مفاصل و بروز این مریضی میشه جلوگیری کرد. در نتیجه فعالیتهای این افراد باید طوری کاهش شه. اینو هم به این موضوع دقت لازم رو به عمل بیارین یادتون باشه که کاهش فعالیتها به معنی نبود انجام اونا بطور کامل نیس.

– مسائل ارثی و ژنتیکی  :

نقش ژنتیک هم دربروز این مریضی مخصوصا در مفاصل دست روشن و آشکارتر شده. مشکلات ارثی که روی شکل استخوانها و پایداری مفاصل اثر

میذاره، می تونه در بروز این مریضی نقش مؤثری داشته باشه. البته اینم بگیم که وجود مشکلات ارثی فقط به معنی ابتلای قطعی به این مریضی نیس. بلکه به معنی اون هستش که فرد باید تحت نظارت و معاینات دقیقتری جهت آزمایش بروز این مریضی قرار گیرد.

– ضعف عضلات :

تحقیقات نشون میده که ضعف عضلات دور و بر ران دلیل افزایش استعداد دچار شدن به این مریضی در این مفصل می شه. طوریکه تقویت این عضلات با تمرینات خاص نقش مؤثری در کاهش دچار شدن به این مریضی داره.

–  بقیه بیماریها و مشکلات التهاب مفصل :

افراد گرفتار به روماتیسم مفصلی دارای شانس بیشتری جهت دچار شدن به استئوآرتریت هستن. هم اینکه تجمع زیادتر از اندازه آهن در بدن هم

(هموکروماتوزیس) می تونه دلیل تخریب غضروف مفصلی شه و شانس دچار شدن رو افزایش

میده. ترشح زیادتر از اندازه هورمون رشد (آکرومگالی) هم می تونه روی مفاصل و استخوانها اثرات سویی گذاشته و منتهی به بروز استئوآرتریت شه.

عوامل افزایش دهنده خطر

چاقی

پرداختن به طور حرفه ای به فعالیایی که با فشار به مفاصل همراهند مثل رقص ، فوتبال ، موسیقی یا قالی بافی

فشار بر مفاصل به وجود اومده به وسیله فعالیت و بالارفتن سن . تقریباً همه افراد بالای ۵۰ سال به درجاتی از استئوآرتریت گرفتار هستن.

آسیب به آستر مفصل

تشخیص:

تشخیص و درمان به موقع، کلید اصلی کنترل این بیماریه. بعد از اخذ توضیح حال و معاینات کامل ممکنه، جهت قطعیت تشخیص عکسبرداری از مفاصل هم درخواست شه.

تشخیص درست و به موقع و شروع درمان این مریضی، خیلی با اهمیته. در اول شروع درمان با دکتر بوده که دارای نقش اساسی در راه و روش درمانیه اما شخصی که دارای نقش اساسی در درمانه خود مریض بوده علاوه بر دریافت دارو تغییر عادات خاص زندگی، کاهش استرسهای عصبی و افسردگی ، دوری از آسیبای مفصلی و کاهش خواب و استراحت و فعالیت هم به روند درمانی بسیار کمک می کنن.

پیشگیری

حفظ وزن در حد مناسب واسه قد و ساختار بدن

داشتن فعالیت فیزیکی و در عین حال دوری از فعالیتایی که منتهی به آسیب مفاصل می گردن، مخصوصا پس از سن ۴۰ سالگی . به طور منظم به نرمشای کششی یا یوگا بپردازید.

عواقب مورد انتظار

علایم معمولاً قابل تسکینه ولی تغییرات مفصلی دائمی هستن. درد ممکنه در شروع ناچیز باشه، ولی می تونه به اندازه ای شدید شه که فعالیتای روزمره و خواب مریض رو دچار مشکل کنه.

مشکلات احتمالی

لنگیدن (بعضی وقتا )

تحلیل رفتن و ضعیف شدن عضلات دور و بر مفصل گرفتار در اثر به کار گیری کمتر اونا به دلیل درد

پیشرفت مریضی (به دلیل وجود پیشرونده مریضی )

استئوآرتریت چیجوری افراد رو گرفتار می کنه؟

چگونگی بروز استئوآرتریت در افراد جور واجور فرق داره. در بعضی از افراد سیر مریضی سریعه و تو یه سریای دیگه علایم جدیتر و شدیدتر هستن.

دلیل دقیق شروع این روند هنوز مشخص نشده ولی محققان مجموعه اس از عوامل رو در پیدایش این آسیب موثر می دونن : اضافه وزن، روند پیری، صدمات مفصلی، و فشارهایی که در بعضی از مشاغل یا بعضی فعالیتهای ورزشی بر مفاصل وارد می شن.

استئوآرتریت معمولا در مفاصل انتهایی انگشتان، شصت، گردن، کمر، زانوها، و در مفاصل لگن خود رو نشون می ده.

استئوآرتریت تنها باعث بروز مشکل در مفاصل افراد نمیشه بلکه طوری روی وضعیت مالی و اقتصادی و هم اینکه چگونگی و روش زندگی اونا هم تاثیر داره.اونقدر: اثرات مالی ( هزینه های درمان ، نبود بازدهی مالی فرد در بین درمان ) اثرات روی چگونگی زندگی ( افسردگی ، اضطراب  احساس درموندگی، محدود شدن فعالیتهای روزانه ، محدودیتهای شغلی ، بوجود اومدن مشکل در پذیرش مسئولیتها و شرکت جستن در فعالیتهای فرحبخش).

با وجود همه این مشکلها افراد گرفتار به استئوآرتریت “می تونن” زندگی فعال و به درد بخور دارا باشن که از راه پیروی از استراتژیهای خاصیه که مهم ترین اونا عبارتند از:

 به کار گیری داروهای ضد درد ، ورزش و استراحت به اندازه کافی ، آموزش به مریض و اجرای برنامه های حمایتی ، آموزش مراقبت از خود و ایجاد نگرشی خوب از سلامت

درمان

اصول کلی

بررسیای تشخیصی ممکنه شامل بررسی آزمایشگاهی مایع مفصل (واسه ردکردن احتمال آرتریت التهابی ) و رادیوگرافی مفاصل درگیر باشه.

– یه طرح درمانی کامل در بردارنده شناخت مشکل ، توانبخشی ، برنامه ریزی واسه فعالیتای روزمره ، و داروهاه.

– واسه تخفیف درد، مفاصل دچار درد و سفتی رو به مدت ۲۰ دقیقه ۳-۲ بار در روز گرم کنین. واسه گرم کردن مفصل از هوله داغ ، وان آب داغ ، لامپای مادون قرمز، بالشتکای گرم کننده برقی ، یا پمادها یا محلولای ایجادکننده گرمای عمقی استفاده کنین. شنا تو یه استخر آب گرم یا حرکت تو یه چشمه معدنی دارای جریان گردابی سودمنده .

– اگه استئوآرتریت گردن باعث درد در بازوها شده باشه از یه گردن بند نرم بی حرکت کننده گردن استفاده کنین. اگه این اقدام مؤثر نبود، یه وسیله کشش گردن واسه استفاده در منزل بخرین.

– عضلات دور و بر مفاصل درگیر رو ماساژ بدین. ماساژ خود مفاصل فایده ای نداره.

– در مورد استئوآرتریت ستون فقرات ، هنگام خواب به پشت بخوابین و از یه تشک سفت استفاده کنین یا یه تخته چند لایه به قطر ۲ سانتی متر بین تخت فنری و تشک خود بذارین. تشکای مواج در این مورد واسه بعضی افراد خوبه .

– از شرایطی که باعث لرزیدن می شه دوری کنین. از زیرپوش گرم کن استفاده کنین یا از فعالیت در محیط باز دوری کنین.

– نگاه مثبت خود به زندگی رو حفظ کنین، اعتماد به نفس خود رو از دست ندین. واسه جلوگیری از تحلیل عضلات به فعالیتای طبیعی خود ادامه بدین.

طب سوزنی بعضی وقتا کمک کننده س .

– جراحیای پیشنهاد شده واسه استئوآرتریت شدید شامل آرتروپلاستی (تعویض مفصل ) و آرترودز (بی حرکت کردن مفصله)

·اهداف درمان به وجود اومده به وسیله موارد ذیله

شامل کنترل درد و بقیه علائم ، بهبود توانایی عملکردی فعالیتی فرد و کاهش پیشرفت بیماریه . بیشتر روشای درمانی هم شامل ترکیبی از فعالیتای منظم ، کنترل وزن، حفاظت از مفصل و درمان داروییه. در موارد شدیدی که یکی از روشای درمانی نامبرده موفق نباشه، میشه از روشای جراحی استفاده کرد.

داروها

– آسپیرین یا بقیه داروهای ضدالتهابی ، یا استامنیوفن جهت تسکن درد و ناراحتی مریض

– تزریق کورتون به داخل مفاصل دچار درد و سفتی .( این اقدام ممکنه به طور موقت باعث درد و ناراحتی شه.)

بقیه داروها هم برحسب نیاز ممکنه تجویز شن (مثل شل کننده های عضلانی ، مسکنای قوی تر، داروهای ضدافسردگی و چیزای دیگه ای به جز اینا )

بیشتر مردم از داروها جهت کم شدن نشونه های به وجود اومده به وسیله استئوآرتریت استفاده می کنن. بیشتر داروها دلیل کاهش درد می شن اما  یه سریای دیگه هم جهت بهبود بقیه علائم و کاهش پیشرفت مریضی استفاده میشن. همکاری دکتر و مریض منتهی به پیدا کردن بهترین رژیم دارویی جهت درمان این مریضی می شه.

–  مسکنها :

مسکنها بدون کاهش التهاب یا تورم دلیل کاهش درد می شن. اگه فقط به دنبال کاهش درد هستین این داروها دارای کمترین اثرات جانبی هستش. به کار گیری این داروها در موارد ناچیز تا متوسط پیشنهاد می شه. مثالهای این دسته شامل : استامینوفن یا ترامادول هستن.

–  مسکنها موضعی :

این داروها به فرم پماد و یا ژل بوده و بدون نسخه هم جفت و جور می شن و میشه همراه با داروهای خوراکی جهت کاهش درد از اونا استفاده کرد. ترکیب اونا با هم منتهی به سوختگیای شدید می شه. از این دسته میشه به ایبوپروفن، ناپروکسان و پیروکسیکام یا دیکلوفناک اشاره کرد.

– کورتونهای تزریقی :

از این داروها جهت کاهش سریع درد استفاده می شه. از این داروها جهت آرامش درد زانو در موارد متوسط تا شدید که به درمانهای خوراکی جواب نداده ان، استفاده می شه.